|
| ABC gramofonu - kalibracja wk3adki | 16 lipiec 2008 (13:29) |
 Nie tak dawno m?j dobry znajomy, cz3owiek wiecznie poszukuj?cy idealnego brzmienia, poprosi3 mnie o rade. Mia3 problem z w3a?ciwym zastosowaniem przedwzmacniacza do wk3adki w swoim gramofonie. Stwierdzi3, ?e wypr?bowa3 ju? kilka urz?dzen, ale ?adne z nich "nie chcia3o sie z ni? dogadaa". Nie pytaj?c o szczeg?3y, um?wi3em sie na spotkanie. Gdy zobaczy3em gramofon, przedwzmacniacz i wk3adke, da3em sie na chwile ponie?a emocjom i pomy?la3em, ?e kolega robi sobie ze mnie jakie? ?arty. To nie mo?e brzmiea 1le! Nie chodzi3o wcale o renome producent?w, ja po prostu zna3em ten sprzet i by3em pewien jego klasy. Z3a konfiguracja te? odpada3a, a ods3uch z CD upewni3 mnie, ?e z tej strony wszystko jest w porz?dku. Pozosta3 tylko tor sygna3u pochodz?cego z analogu. Parametry interfejsu pomiedzy wk3adk? a przedwzmacniaczem by3y ustawione prawid3owo, pozosta3a wiec sama wk3adka. Przyjrza3em sie jej dok3adniej i... eureka! Okaza3o sie, ?e ma niew3a?ciwie ustawiony k?t prowadzenia. Na moje pytanie o spos?b przeprowadzenia kalibracji znajomy odpowiedzia3, ?e wypoziomowa3 gramofon, ustawi3 nacisk ig3y i przeprowadzi3 regulacje antyskatingu. By3 przekonany, ?e zrobi3 wszystko, co mo?na w tym miejscu wykonaa, lecz - niestety - grubo sie myli3. U?wiadomienie mu wagi kalibracji wk3adki zaje3o mi troche czasu i energii, ale uzyskany efekt by3 tego wart - skonczy3y sie wszelkie k3opoty z gramofonem. Ca3a sytuacja ukaza3a mi potrzebe opisania tego procesu, bowiem nie spotka3em sie do tej pory w polskiej prasie z ?adnym artyku3em powa?nie traktuj?cym ten temat.
W miare mo?liwo?ci w tek?cie skupie sie tylko na praktycznej stronie kalibracji. Zagadnienia teoretyczne zwi?zane z gramofonami bed? wykorzystane tylko w miejscach, gdzie wymaga tego zrozumienie mechanizmu dzia3ania konkretnej cze?ci uk3adu. Przy opisach brzmienia uzyskanego w procesie ustawiania ?wiadomie pomin?3em wp3yw zastosowania elektrycznego pomiedzy wk3adk? a przedwzmacniaczem, bowiem jest to temat, kt?remu najlepiej po?wiecia osobny artyku3. Jednocze?nie pragne uprzedzia, i? bardzo rzadko spotkaa mo?na gramofony, w kt?rych mo?liwe bedzie przeprowadzenie wszystkich wymienionych ustawien. Jednak nawet jeden dobrze przeprowadzony etap pozwoli uzyskaa wyra1ne polepszenie parametr?w pracy gramofonu. Je?eli producent nie przewidzia3 wykonania kt?rej? z opisanej poni?ej operacji, lepiej nie robia jej na si3e - ramie gramofonu, pomimo swej sztywno?ci, jest bardzo precyzyjnym mechanizmem, kt?ry dosya 3atwo uszkodzia, a o wk3adce lepiej nie wspominaa...
Skupiaj?c uwage na wk3adce, przyj?3em, ?e gramofon jest w3a?ciwie wypoziomowany i ustawiony na solidnej, antywibracyjnej podstawie - bez tego nasza praca nie ma szans na powodzenie. I jeszcze rzecz najwa?niejsza: w tek?cie bedzie mowa o kalibracji wk3adki i ramienia, lecz jest to okre?lenie niezbyt precyzyjne, bowiem naszym celem bedzie znalezienie optymalnego punktu pracy ig3y, kt?rej ze zrozumia3ych powod?w nie mo?na samodzielnie regulowaa.
Instalacja wk3adki
Pomimo pozornej prostoty tej operacji nie wolno jej lekcewa?ya. Znam przypadki uszkodzenia wk3adki lub g3?wki ramienia w trakcie monta?u. Szczeg?ln? uwage nale?y zwr?cia na si3e, z jak? dokrecane bed? ?rubki mocuj?ce - je?eli chcemy wykonywaa kolejne etapy kalibracji, nale?y dokrecia je tak, aby po lekkim nacisku na wk3adke by3o mo?liwe jej przesuwanie w g3?wce. Dotyczy to tylko ramion z g3?wkami wyposa?onymi w wyfrezowane otwory w kszta3cie prowadnic, po kt?rych mo?na j? przesuwaa. W3a?ciciele ramion z ustalonymi otworami mog? od razu dokrecia ?rubki "do oporu", co oznacza u?ycie takiej si3y, kt?ra zapewni solidne zalokowanie w g3?wce, lecz nie spowoduje przekrecenia gwintu. Ma to szczeg?lne znaczenie w przypadku wk3adek wyposa?onych w gwintowane otwory, kt?re w razie uszkodzenia gwintu nadaj? sie praktycznie do wyrzucenia. Oczywi?cie, mo?na taki otw?r rozwiercia, lecz wole nawet nie my?lea o takiej sytuacji. ?rubki nale?y dokrecaa koniecznie za pomoc? ma3ego ?rubokretu, dostarczanego czesto wraz z wk3adk?. W przypadku braku takiego malenstwa nale?y pamietaa, ?e im wiekszy ?rubokret, tym mniej si3y nale?y do niego przy3o?ya. Jak wspomnia3em, wk3adki mog? miea sw?j w3asny gwint, lecz wiekszo?a wyposa?ono jedynie w specjalne wy?3obienia na ?rubki, kt?re lokuje sie za pomoc? nakretek.
Monta? przewod?w
Pierwsza zasada: nigdy nie dotykaa konektor?w palcami. Na tym etapie r?wnie? nale?y zachowaa daleko id?c? ostro?no?a - u?ycie zbyt du?ej si3y mo?e doprowadzia do uszkodzenia wk3adki lub zerwania przewod?w sygna3owych. Konektory poszczeg?lnych przewod?w sygna3owych nale?y wetkn?a na odpowiadaj?ce im bolce, znajduj?ce sie z ty3u wk3adki. Sk?d wiadomo, kt?re przewody odpowiadaj? konkretnym bolcom? To bardzo proste: s? one oznaczone za pomoc? czterech kolor?w: czerwonego - prawy plus, bia3ego - lewy plus, zielonego - prawy minus i niebieskiego - lewy minus (rys. 2). Do na3o?enia konektor?w najlepiej u?ya ma3ej pincety. Je?eli bed? k3opoty z ca3kowitym nasunieciem konektor?w na bolce, mo?na spr?bowaa lekkiego doci?niecia ich za pomoc? naszego mini?rubokretu. Lecz uwaga: nie wolno przesadzia! Bolce w niekt?rych wk3adkach maj? specjalne przetoczenia tworz?ce z konektorem forme zatrzasku, kt?rego "zaskoczenie" mo?na 3atwo wyczua. Mo?e sie zdarzya, ?e konektory po monta?u bed? nadal lu1ne. Jest to sytuacja du?o gorsza ni? w przypadku, gdy uda sie nam je nasun?a tylko cze?ciowo, lecz ?ci?le. Przy lu1nym po3?czeniu materia3 zacznie sie szybciej utleniaa, co znacznie pogorszy transmisje sygna3?w, kt?re w przypadku wk3adek gramofonowych s? ju? i tak bardzo ma3e. Najlepiej bedzie zdj?a lu1ne konektory i lekko je ?cisn?a za pomoc? szczypczyk?w, po czym spr?bowaa ponownego ich monta?u.
W tym momencie zasadnicz?, mechaniczn? cze?a monta?u wk3adki mamy za sob?. Dociekliwi czytelnicy zapytaj? zapewne, czy nie mo?na by odwr?cia kolejno?ci monta?u, instaluj?c wpierw przewody, a p?1niej wk3adke? Oczywi?cie, ?e tak, czasem nawet 3atwiej jest wetkn?a konektory, trzymaj?c wk3adke w palcach. Z drugiej strony, przy takim monta?u znacznie 3atwiej o uszkodzenie przewod?w 3?cz?cych wk3adke z ramieniem.
Ustawienie nacisku ig3y (Tracking Force)
Jest to podstawowa regulacja, kt?r? nale?y koniecznie wykonaa przed rozpoczeciem korzystania z gramofonu. W jej trakcie najwiecej uwagi nale?y zwracaa na ig3e, kt?ra jest nara?ona na uszkodzenie. Si3a, z jak? ig3a bedzie styka3a sie z powierzchni? p3yty, ma decyduj?cy wp3yw na zachowanie trwa3o?ci naszej kolekcji analog?w i ogromne znaczenie dla ilo?ci i jako?ci informacji odczytywanej z p3yty. Wbrew panuj?cemu przekonaniu pragne stwierdzia, i? ustawienie zbyt ma3ej si3y nacisku przynosi o wiele gorsze skutki dla stanu p3yty ni? lekkie jej przeci??enie. M?wie tutaj o dzia3aniu w zakresie tolerancji podanej przez producenta wk3adki. Jest to spowodowane tym, ?e niedoci??ona ig3a ma tendencje do odrywania sie od powierzchni p3yty, szczeg?lnie we fragmentach z du?? zawarto?ci? wysokich czestotliwo?ci (geste "upakowanie" rowk?w). Taki niekontrolowany lot ig3y to prawdziwa katastrofa dla powierzchni p3yty, gdzie szeroko?a pojedynczego rowka wynosi 45 ?m. Oczywi?cie, ma to znaczenie, je?eli rozpatrujemy problem w skali mikrodynamiki, na kt?rej przecie? nam wszystkim zale?y.
Regulacje nacisku najlepiej wykonaa, u?ywaj?c w tym celu specjalnej wagi. Je?eli nie dysponujemy takim wynalazkiem, mo?na poradzia sobie inaczej, pod warunkiem ?e umieszczona na ramieniu przeciwwaga ma zaznaczon? skale nacisku. W pierwszej kolejno?ci nale?y zdj?a z wk3adki os3one ig3y, chyba ?e stanowi ona jej integraln? cze?a. Nastepnie musimy od3?czya uk3ad antyskatingu, odblokowaa ramie i pokrecaj?c przeciwwag?, ustawia je tak, aby by3o idealnie r?wnoleg3e do powierzchni talerza. Tarcza przeciwwagi ma obrotowy pier?cien z naniesion? na niego skal?, wycechowan? w gramach. Blokuj?c w miejscu przeciwwage, nale?y obracaa pier?cieniem do miejsca, w kt?rym symbol zera zbiegnie sie ze znacznikiem na ramieniu. Je?eli wszystko przebieg3o zgodnie z instrukcj?, wystarczy teraz przekrecia przeciwwage do momentu wskazania wymaganej przez producenta wk3adki warto?ci si3y nacisku. Taka metoda jest niestety obarczona pewnym b3edem (lecz co zrobia bez wagi?), i mo?na j? bezpiecznie stosowaa jedynie w odniesieniu do popularnych wk3adek typu MM. Posiadacze uk3ad?w MC i MM z wy?szej p?3ki bez dobrej wagi niczego nie zdzia3aj?. Ustawiony nacisk ig3y powinien zawsze zawieraa sie w g?rnej po3?wce dopuszczalnego zakresu.
Antyskating
Korzystaj?c z gramofon?w wyposa?onych w ramie podparte w jednym punkcie, nale?y pamietaa o konieczno?ci skompensowania si3y do?rodkowej (rys. 1) dzia3aj?cej na ig3e poruszaj?c? sie w rowku p3yty. Si3a znosz?ca ig3e w kierunku ?rodka p3yty w jezyku angielskim nosi nazwe "scating". Przeciwdzia3anie owej sile to antiscating. Ja pozwoli3em sobie na lekkie spolonizowanie tych termin?w, kt?rych bede u?ywa3 w formie skating i antyskating.
Istnieje kilka sposob?w regulacji - od prostego cie?arka zamocowanego na ?y3ce a? po skomplikowane uk3ady magnetyczne, dos3ownie kompensuj?ce same siebie (chodzi o to, ?e ?aden tradycyjny uk3ad nie dzia3a r?wnomiernie w ca3ym zakresie pracy ramienia). Wiekszo?a u?ytkownik?w gramofon?w ustawia antyskating dos3ownie "na oko", ?lepo wierz?c w to, co napisa3 producent ramienia w do3?czonej do niego instrukcji. Moge w tym miejscu stwierdzia, ?e je?eli w Panstwa gramofonie antyskating jest ustawiony wed3ug zasady, kt?ra m?wi, i? jego si3a jest zale?na od ustawionego nacisku na ig3e, to w dziewieciu przypadkach na dziesiea trzeba dokonaa jego korekcji. Jak to zrobia? Po pierwsze: nale?y zapomniea o zale?no?ci pomiedzy naciskiem ig3y a si3? do?rodkow?. Teraz trzeba znale1a p3yte, na kt?rej zapisano jak najmniej muzyki... To wcale nie ?art - taka p3yta (konkretnie chodzi mi o jej jedn? strone) ma d3ugi dobieg do swojego wewnetrznego rowka. Miejsce, w kt?rym nie ma ju? zapisanej muzyki, wykorzystamy do naszych potrzeb. Wystarczy opu?cia ig3e na powierzchnie p3yty pomiedzy rowkami zabieraj?cymi w miejscu, gdzie jest ona g3adka, i obserwowaa jej zachowanie. Je?eli ramie znosi do ?rodka p3yty, mamy sytuacje zbyt ma3ej kompensacji skatingu. W sytuacji odwrotnej, gdy ramie ucieka na zewn?trz, nale?y te si3e zmniejszya. Idealna sytuacja zdarzy sie, gdy ig3a bedzie czeka3a na "sw?j" rowek. Jest to chyba jedyna praktyczna metoda ustalenia w3a?ciwej si3y antyskatingu. Skonstruowano wprawdzie przyrz?dy do ustalania si3y do?rodkowej, lecz podana powy?ej metoda mo?e je z powodzeniem zast?pia.
Wysoko?a ramienia (VTA - Vertical Tracking Angle)
Podczas wycinania rowk?w w p3ycie-matce (tzw. p3yta lakierowana) ig3a jest ustawiona prostopadle do powierzchni p3yty. We wszystkich uk3adach odczytuj?cych jest ona zamocowana na wsporniku, kt?ry 3?czy sie z wk3adk? pod k?tem 22 stopni (rys. 3 i 6). Zmieniaj?c wysoko?a ramienia, jeste?my w stanie ustawia ig3e prostopadle do powierzchni p3yty. Przyjmuj?c, ?e sp?d g3?wki jest przed3u?eniem osi ramienia, nale?y po prostu ustawia je r?wnolegle do powierzchni p3yty (nie talerza!!!).
Wykonanie kalibracji rozpoczynamy od poluzowania ?ruby mocuj?cej ramie w jarzmie, tak aby blokowa3a je tylko na oko3o 1/4 obrotu. Dotyczy to tylko ramion nie wyposa?onych w uk3ad p3ynnej regulacji wysoko?ci. Teraz opuszczamy ig3e na p3yte i w tej pozycji sprawdzamy, czy ramie jest idealnie r?wnoleg3e do powierzchni p3yty. Je?eli tak nie jest, musimy dokonaa wymaganej korekty. Za pomoc? windy unosimy ig3e i trzymaj?c ramie w okolicach jarzma, luzujemy ?rube blokuj?c?. W zale?no?ci od wymaganej korekty delikatnie unosimy lub opuszczamy o? ramienia i dokrecamy lekko ?rube mocuj?c?. Sprawdzamy poprawno?a ustawienia i w razie konieczno?ci powtarzamy ca3? operacje. Je?eli wszystko jest w porz?dku, mo?emy uznaa, ?e pierwsz? cze?a regulacji wysoko?ci ramienia mamy za sob?.
Obok u?ytego powy?ej terminu VTA istnieje r?wnie? pojecie SRA (Stylus Rake Angle), w kt?rym pomija sie temat ustawienia wspornika ig3y, skupiaj?c sie bezpo?rednio na k?cie pomiedzy ig3? a powierzchni? p3yty. Jako ?e oba has3a odnosz? sie do regulacji maj?cej wsp?lny cel, pozwoli3em sobie na wykorzystanie terminu, kt?ry jest cze?ciej u?ywany w publikacjach.
Regulacja styczno?ci, k?t prowadzenia (Tangency)
W trakcie zapisu p3yty g3owica nacinaj?ca jest tak ustawiona, aby tworzy3a styczn? (by3a r?wnoleg3a) do ?3obionych rowk?w (rys. 4). W gramofonach z ramieniem podpartym obrotowo ig3a nie porusza sie po linii prostej wzd3u? promienia p3yty, lecz po 3uku. Aby maksymalnie zbli?ya tor ruchu do stycznej rowka, wykonuje sie odpowiedni? regulacje. Polega ona na r?wnoleg3ym ustawieniu wspornika w stosunku do rowka w dw?ch ?ci?le okre?lonych punktach p3yty, zwanych punktami Baerwalda. Poniewa? nie mamy mo?liwo?ci regulacji samej ig3y, bedziemy zmuszeni do ustawienia ca3ej wk3adki. Ze wzgledu na konieczno?a recznego korygowania jej po3o?enia jest to zadanie trudne do kontrolowania i wymaga cierpliwo?ci. Dzieki do3?czonemu do naszego pisma szablonowi ka?dy z naszych czytelnik?w bedzie m?g3 w3asnorecznie przeprowadzia tak? regulacje. Istnieje kilka mo?liwych scenariuszy, kt?re s? uzale?nione od konstrukcji posiadanej przez Panstwa wk3adki:
# Je?eli czo3owa powierzchnia wk3adki jest odpowiednio du?a i prostopad3a do osi wspornika ig3y, mo?na u3atwia sobie sprawe, mocuj?c do niej za pomoc? kawa3ka ta?my klej?cej grafitowy wk3ad z o3?wka automatycznego, i kontrolowaa poprawno?a kalibracji na poziomych liniach szablonu.
# W3a?ciciele wk3adek, kt?rych boczne krawedzie s? r?wnoleg3e do osi wspornika ig3y, mog? do ustalenia prawid3owego k?ta wykorzystaa pionowe linie pomocnicze umieszczone na szablonie.
# W przypadku, gdy ?adna z podanych powy?ej metod nie jest mo?liwa do wykonania, pozostaje nam pr?ba ustawienia k?ta prowadzenia z wykorzystaniem wspornika ig3y jako naszego punktu odniesienia. Jest to najtrudniejsze do zrealizowania rozwi?zanie, lecz czasem jedyne. Wymaga ono wiele cierpliwo?ci i precyzji. Pewnym u3atwieniem mo?e bya zastosowanie latarki lub silnej diody LED, kt?r? ustawiamy w osi linii oznaczaj?cej styczn? do rowka "SA". Promien ?wiat3a skierowany na wspornik bedzie rzuca3 za nim cien, kt?ry padaj?c na linie, pomo?e nam dokonaa w3a?ciwej regulacji.
Regulacje k?ta prowadzenia rozpoczynamy od u3o?enia szablonu na osi talerza. Nastepnie trzeba odblokowaa ramie i opu?cia ig3e w punkcie oznaczonym "A". Siatka linii umieszczona na szablonie pomo?e nam ustalia w3a?ciwe u3o?enie wk3adki. Nale?y pamietaa, ?e aby zabezpieczya ig3e przed przypadkowym uszkodzeniem, zmiane po3o?enia wk3adki musimy wykonywaa po podniesieniu ramienia do g?ry. Gdy ju? ustawimy wk3adke we w3a?ciwym po3o?eniu, podobne czynno?ci nale?y wykonaa po umieszczeniu ig3y na szablonie w punkcie "B". Po przeprowadzeniu regulacji nale?y ponownie umie?cia ig3e w punkcie "A" i jeszcze raz wszystko sprawdzia. Je?eli wszystko jest w porz?dku, mo?na przej?a do nastepnego etapu.
W3a?ciciele gramofon?w, do kt?rych producent do3?czy3 szablon s3u??cy do ustawienia k?ta prowadzenia, powinni w pierwszej kolejno?ci skorzystaa z niego. Je?eli nie uda sie dokonaa w3a?ciwej regulacji (zdarzaj? sie takie przypadki!), mo?na spr?bowaa skorzystaa z naszego szablonu. Niestety, cze?a producent?w, szczeg?lnie w podstawowych modelach swoich gramofon?w, upraszcza ich konstrukcje, stosuj?c wbrew ?ci?le okre?lonym zasadom swoje w3asne rozwi?zania, kt?re uniemo?liwiaj? ustawienie styczno?ci wed3ug punkt?w Baerwalda.
Azymut
Czesto przy odtwarzaniu p3yt analogowych daje sie wyczua nier?wnomierne roz3o?enie akcent?w muzycznych pomiedzy kana3ami, wystepuj?ce nawet w przypadku p3yt monofonicznych. Najcze?ciej ca3? wine za taki stan rzeczy przypisuje sie uk3adowi antyskatingu. Lecz co zrobia, je?eli jest on ustawiony idealnie, a nasza scena nadal wedruje sobie po pokoju?
Problem, z jakim trzeba sie uporaa, to - podobnie jak w przypadku ustalania wysoko?ci ramienia - niew3a?ciwy k?t pomiedzy ig3? a powierzchni? p3yty. R??nica dotyczy osi, wzgledem, kt?rej nale?y go ustawiaa. W tym przypadku chodzi o o? tworzon? przez styczn? do rowka. M?wi?c pro?ciej: nale?y tak ustawia ig3e, aby gdy spojrzymy od czo3a wk3adki, by3a ona ustawiona prostopadle do powierzchni p3yty (rys. 5). Odchylona od pionu ig3a bedzie powodowa3a na wyj?ciu wk3adki powstawanie niezr?wnowa?onego poziomu sygna3u pomiedzy kana3ami. Sprawdzenie i regulacja azymutu nie powinny nastreczaa wiekszych problem?w, oczywi?cie pod warunkiem, ?e producent ramienia przewidzia3 tak? mo?liwo?a. W tym miejscu wszystkich u?ytkownik?w gramofon?w z ramionami bez takiej regulacji uprzedzam, ?e nie istnieje ?aden sprawdzony spos?b na kontrolowane wyregulowanie azymutu, co wcale nie oznacza, ?e regulacji tej nie mo?na w og?le wykonaa. Najpro?ciej jest pod3o?ya pod jedn? ze ?rubek cieniutkie paski ta?my (w tym przypadku wk3adka nie bedzie idealnie r?wnoleg3a do powierzchni g3?wki ramienia), lecz trzeba bya ?wiadomym wyzwania: jest to metoda przeznaczona wy3?cznie dla najbardziej wytrwa3ych. Trzeba pamietaa, ?e u?ycie zbyt du?ej ilo?ci ta?my (lub podk3adek) wp3ynie negatywnie na efektywn? mase ramienia, mo?e te? wprowadzia niepo??dane rezonanse pomiedzy powierzchni? g3?wki a wk3adk?. Przy mocowaniu podk3adek pomiedzy wk3adke a g3?wke trzeba bedzie ponownie ustawia regulacje k?ta prowadzenia (punkt 6) oraz ustawia si3e nacisku (punkt 3). Innym rozwi?zaniem jest instalacja podk3adek pomiedzy podstaw? ramienia i obudow?. Ta metoda wymaga jednak ingerencji w konstrukcje gramofonu, co nie zawsze bywa mo?liwe. Dodatkowo mog? bya pewne k3opoty z ustaleniem prawid3owej warto?ci antyskatingu.
Najprecyzyjniejsz? metod? ustawienia azymutu jest zapewne wykorzystanie specjalnej p3yty testowej, lecz pozwoli3em sobie nie po?wiecaa jej wiekszej uwagi, bowiem dostep do takiej p3yty ma zapewne bardzo niewielu naszych czytelnik?w. Inny spos?b polega na wykorzystaniu nagrania monofonicznego, specjalnie przygotowanego przewodu i wzmacniacza wyposa?onego w tryb pracy mono. S? r?wnie? ludzie wykorzystuj?cy z powodzeniem oscyloskop, ale i w tym przypadku niezbedna jest specjalna p3yta.
W przypadku posiadania gramofonu umo?liwiaj?cego regulacje azymutu najlepiej jest zastosowaa star? jak ?wiat analogu metode, kt?ra polega na umieszczeniu ramienia z wk3adk? na lusterku u3o?onym na talerzu i kontroli wzrokowej ig3y. Lusterko pozwoli na 3atwiejsze wychwycenie potencjalnej "odchy3ki", kt?ra z regu3y bywa bardzo niewielka. Zasadniczo spos?b "na lusterko" nie pozwala na dok3adne ustawienie azymutu. Czasami udaje sie trafia idealnie, ale praktyka uczy, ?e s? to wyj?tkowe przypadki.
Regulacje koncowe
W tym punkcie mo?na zakonczya proces justowania, jednak prawid3owo przeprowadzonej kalibracji powinien zostaa nadany ostateczny "szlif", kt?ry nale?y wykonaa w trakcie normalnej eksploatacji gramofonu. Polega on na takim ustaleniu warto?ci si3y nacisku ig3y, wysoko?ci ramienia oraz azymutu, aby uzyskaa najw3a?ciwsze zr?wnowa?enie brzmienia. Poniewa? na tym etapie chodzi o ****sowanie do indywidualnych upodoban u?ytkownika, nie istnieje ?adna obiektywna recepta opisuj?ca ten proces. Na podstawie w3asnego do?wiadczenia moge jedynie przedstawia kilka sugestii, kt?re bya mo?e sie przydadz?:
Ka?da regulacja wymaga od u?ytkownika du?ej cierpliwo?ci. Aby miea pe3n? kontrole nad tym procesem, zmiany powinny bya wykonywane w niewielkich krokach, tak by w przypadku pogorszenia jako?ci mo?na by3o wr?cia do poprzedniej warto?ci. Nie nale?y regulowaa wszystkiego na si3e. Je?eli zmiany nie przynosz? po??danych efekt?w, oznacza to, ?e osi?gnieto ju? maksimum mo?liwo?ci konkretnego systemu. Trzeba pamietaa, ?e o ostatecznym efekcie decyduje jako?a u?ywanego gramofonu, ramienia i wk3adki. Je?eli ramie gramofonu nie zosta3o fabrycznie wyposa?one w mo?liwo?a regulacji azymutu lub wysoko?ci, lepiej pozostawia te elementy w stanie ustalonym na wcze?niejszym etapie justowania. Brak mo?liwo?ci kontrolowanej zmiany tych parametr?w doprowadzi do rozregulowania ustalonych wcze?niej warto?ci. Na pocieszenie pozostaje regulacja si3y nacisku, kt?r? mo?na ustawiaa w ka?dym gramofonie.
# Gdy brzmienie jest za ostre i jasne, a ?rednie czestotliwo?ci przejaskrawione, nale?y poeksperymentowaa z obni?eniem wysoko?ci ramienia.
# D1wiek przesycony basami i ze zredukowan? ilo?ci? sopran?w oznacza zbyt niskie ustawienie wysoko?ci ramienia.
# Ostre brzmienie sugeruje za ma3y nacisk ig3y. D1wiek st3umiony to sygna3, ?e ig3a styka sie z powierzchni? p3yty ze zbyt du?? si3?. Jak widaa, r??nice w odbiorze zniekszta3cen wynikaj?cych z niew3a?ciwej wysoko?ci ramienia lub z3ego nacisku ig3y s? bardzo niewielkie, co stwarza konieczno?a dodatkowego eksperymentowania z tymi parametrami.
# Ustawiaj?c wysoko?a ramienia, nale?y miea r?wnie? na uwadze grubo?a p3yty, na kt?rej wykonuje sie regulacje. R??nice pomiedzy grubo?ci? p3yt pochodz?cych od r??nych producent?w mog? dochodzia a? do 1 mm. Znam ludzi, kt?rzy zmieniaj? wysoko?a ramienia indywidualnie do ka?dej p3yty!
# Nigdy nie nale?y przekraczaa maksymalnej warto?ci si3y nacisku podanej przez producenta wk3adki.
# Zniekszta3cenia lub g3o?niejsze odtwarzanie jednego z kana3?w s? z regu3y spowodowane 1le ustawion? si3? antyskatingu.
# Przesuniecie sie obrazu muzycznego w kierunku jednego z kana3?w jest zwi?zane z niew3a?ciwie ustawionym azymutem. W tym punkcie musze wyja?nia r??nice w postrzeganiu zak3?cen wynikaj?cych z antyskatingu i azymutu. Mechanizm powstawania obu typ?w zak3?cen jest podobny, g3?wna r??nica polega na jego skali. Je?eli przyj?a, ?e antyskating operuje na liczbach ca3kowitych, to azymut nale?y wyra?aa w setnych cze?ciach tych warto?ci. Takie spojrzenie na oba czynniki pomo?e zrozumiea ich wp3yw na brzmienie naszego gramofonu. Je?eli mamy do czynienia z wyra1nym przesunieciem sceny w kierunku jednego z kana3?w, to rozwi?zania nale?y raczej szukaa w skorygowaniu uk3adu antyskatigu, natomiast w sytuacji, gdy odnosi sie wra?enie nier?wnomiernego rozk3adu detali i niuans?w brzmieniowych pomiedzy kana3ami, trzeba bli?ej przyjrzea sie azymutowi. Oczywi?cie, w przypadku doskonale skorygowanego antyskatingu mo?e sie zdarzya sytuacja, w kt?rej azymut spowoduje przesuniecie sceny, lecz takie przypadki zdarzaj? sie bardzo rzadko.
# Nale?y pamietaa o skontrolowaniu stanu ig3y. Dotyczy to tych u?ytkownik?w, kt?rzy przeprowadzili proces kalibracji na u?ywanej wk3adce.
Z przedstawionych wy?ej porad mo?na wysnua wniosek, ?e ilo?a mo?liwych kombinacji jest nieskonczenie wielka (najwieksza zaleta techniki analogowej), a idealnie ustawiony gramofon to czysta fantazja. Oczywi?cie, istnieje ta jedna, wzorcowa konfiguracja, ale to tylko teoria. Ka?demu u?ytkownikowi zale?y na dostosowaniu brzmienia do jego indywidualnych upodoban, i to powinno bya celem naszych zabieg?w. Mam nadzieje, ?e przedstawione wy?ej rady umo?liwi? Panstwu pe3niejsze wykorzystanie mo?liwo?ci drzemi?cych w gramofonie.
Napisa3 Robert Rolof (HI-END.pl).
ocena: 5.73 / 10
|
| Dodaj komentarz |
Aby dodać komentarz musisz się zalogować! |
| Komentarze |
Brak komentarzy! |
|
|
|
|
|
